بر او چيره گشته و طبيعت پنجم او شده و دست برداشتن از لذّت نقد به سبب بيم از آينده بر نفس سخت و دشوار است ، از اين رو خداوند متعال فرموده است : كَلَّا بَلْ تُحِبُّونَ الْعاجِلَةَ وَ تَذَرُونَ الْآخِرَةَ ، « 14 » و نيز : بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَياةَ الدُّنْيا . « 15 » گفتار پيامبر خدا ( ص ) بيانگر شدّت و سختى اين امر است در آن جا كه فرموده است : « بهشت در مكروهات و دوزخ در شهوات احاطه شده است » « 16 » ، و نيز : « خداوند دوزخ را آفريد و به جبرئيل فرمود : به آن بنگر ، به آن نگريست و عرض كرد : به عزّتت سوگند هيچ كس آن را نمىشنود تا به آن درآيد ، پس شهوات را به آن احاطه داد و فرمود : برو بدان بنگر ، چون بدان نگريست عرض كرد : به عزّتت سوگند ترسيدم كسى نماند جز اين كه به آن درآيد ، و بهشت را آفريد و به جبرئيل فرمود : برو و بدان بنگر . چون به آن نگريست عرض كرد : به عزّتت سوگند هيچ كس آن را نمىشنود جز اين كه به آن وارد مىشود سپس مكروهات را گرداگرد آن قرار داد ، و به او فرمود : برو و بدان بنگر ، پس به آن نگريست و عرض كرد : به عزّتت سوگند بيم دارم كسى وارد آن نشود » . « 17 » اين كه شهوت در حال انسان را مضطرّ و بىتاب مىكند و كيفر به آينده موكول است دو عاملند كه او را با وجود داشتن ايمان به ارتكاب اعمال زشت وادار مىكنند ، چه هر كس در حال بيمارى به سبب شدّت تشنگى آب يخ بنوشد ، اصل دانش پزشكى را تكذيب نكرده و زيان آن را نسبت به خودش منكر نشده است ليكن شهوت بر او غلبه كرده و درد صبر كردن بر تشنگى كه در حال با او دست به گريبان است ، دردى را كه در آينده مورد انتظار است آسان ساخته است . سوّم - هيچ گنهكار مؤمنى نيست جز اين كه غالبا عزم دارد توبه كند و اعمال بد خود را با كارهاى نيك بزدايد ، چه به او وعده داده شده كه حسنات ، سيّئات را محو مىكند جز اين كه درازى آرزوها بر طبايع غلبه دارد و پيوسته توبه و زدودن گناهان را به تأخير

--> ( 14 ) قيامت / 20 و 21 : چنين نيست كه شما مىپنداريد بلكه شما دنياى زودگذر را دوست مىداريد و آخرت را رها مىكنيد . ( 15 ) اعلى / 17 : بلكه شما زندگى دنيا را مقدّم مىداريد . ( 16 ) ترمذى ، ج 10 ، ص 32 ، احمد مسلم از حديث انس ، و نيز احمد در الزهد از ابن مسعود و مسلم از ابى هريره همه به سند صحيح ، الجامع الصفة . ( 17 ) ترمذى ج 10 ، ص 33 .